ناباروری ثانویه به وضعیتی گفته میشود که در آن فردی که قبلاً توانایی باروری داشته است، دیگر قادر به باردار شدن نیست. ناباروری ثانویه با ناباروری اولیه که از همان ابتدا وجود داشته، متفاوت است. تشخیص و درمان ناباروری ثانویه ممکن است چالشبرانگیز باشد، اما امروزه روشهای درمانی مختلفی برای آن وجود دارد که میتوانند امید را برای داشتن فرزند به زوجین بازگردانند.
در ادامه این مطلب سعی داریم تمامی نکات از جمله علل و روش های درمانی را در اختیار شما قرار دهیم. با ما همراه باشید تا از کامل ترین اطلاعات بهره مند شوید.
ناباروری ثانویه چیست؟
ناباروری ثانویه به وضعیتی گفته میشود که در آن فرد پس از اولین بارداری برای بار دوم قادر به باردار شدن نمی باشد. در واقع، ناباروری ثانویه زمانی رخ میدهد که فردی که قبلاً توانایی باروری داشته، به دلایلی دیگر قادر به بارداری نیست.
این مشکل میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود، مانند:
- عفونتهای لگنی
- بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا بیماریهای تیروئید
- درمانهای پزشکی مانند جراحی رحم یا شیمیدرمانی
تشخیص و درمان ناباروری ثانویه توسط بهترین دکتر نازایی در تهران چالشبرانگیز است، اما امروزه روشهای درمانی مختلفی برای آن وجود دارد که میتوانند امید را برای داشتن فرزند به زوجین بازگردانند.
علت ناباروری ثانویه چیست؟
علل اصلی ناباروری ثانویه عبارتند از:
- عفونتهای التهابی لگن مانند سالپنژیت یا اندومتریت میتوانند موجب آسیب به لولههای رحمی و تخمدانها منجر شوند.
- این آسیبها میتوانند منجر به انسداد لولههای رحمی، آندومتریوز یا کیستهای تخمدانی شوند.
- بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای تیروئید یا بیماریهای خودایمنی میتوانند به اختلال در پارامترهای باروری منجر شوند.
- جراحیهای رحمی مانند برداشتن میومها یا پولیپهای رحمی
- شیمیدرمانی یا پرتو درمانی در درمان سرطان
- در برخی موارد، علت ناباروری ثانویه قابل شناسایی نیست.
توجه داشته باشید تشخیص و درمان ناباروری ثانویه بر اساس علت زمینهای آن متفاوت است و نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی دارد.
علائم ناباروری ثانویه
علائم و نشانههای ناباروری ثانویه میتواند متفاوت باشد و به علت زمینهای آن بستگی دارد. برخی از علائم رایج ناباروری ثانویه عبارتند از:
- تغییرات در الگوی قاعدگی:
- قاعدگیهای نامنظم
- قاعدگیهای شدید یا دردناک
- درد لگن:
- درد در ناحیه لگن، رحم، تخمدانها یا لولههای رحمی
- درد در طول رابطه جنسی
- تغییرات در ترشحات واژینال:
- ترشحات غیرطبیعی، بد بو همره با خونریزی
- علائم برخی بیماریهای زمینهای:
- علائم بیماریهای تیروئید، دیابت یا بیماریهای خودایمنی
- عدم باردار شدن پس از یک سال نزدیکی بدون استفاده از روش های جلوگیری
در بسیاری از موارد، این علائم به تنهایی نمیتوانند دلیل ناباروری را مشخص کنند. برای تشخیص علت ناباروری ثانویه، باید آزمایشات و معاینات تکمیلی توسط پزشک انجام شود.
چه مشکلاتی در آقایان موجب ناباروری ثانویه می شود؟
در آقایان، علل متعددی میتواند موجب ایجاد ناباروری ثانویه شود. برخی از مهمترین این علل عبارتند از:
1. عفونتهای مجاری تناسلی
- عفونتهای باکتریایی یا ویروسی مانند اپیدیدیمیت، پروستاتیت یا اورتریت
- بیماریهای آمیزشی مثل سیفیلیس یا گنوره
2. آسیبهای ناحیه لگن
- جراحیهای لگن مانند برداشتن تومورها یا درمان بیماریهای التهابی لگن
- حوادث یا تروما به ناحیه لگن
3. اختلالات هورمونی
- اختلال در عملکرد غدههای تیروئید
- کاهش تولید تستوسترون به علل مختلف
4. مصرف داروها یا مواد مخدر
- داروهای شیمی درمانی، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای هورمونی
- مصرف طولانیمدت سیگار، الکل یا مواد مخدر
5. بیماریهای سیستمیک
- دیابت، کلیهای و کبدی
- بیماریهای خود ایمنی مانند سرخک آلبومین
- عوامل ژنتیکی و اختلالات کروموزومی
بنابراین تشخیص و درمان علت زمینهای، اولین گام برای بازگرداندن باروری در این موارد است.
درمان نازایی ثانویه چگونه است؟
درمان ناباروری ثانویه بسته به علت زمینهای آن متفاوت است و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- آزادسازی چسبندگیهای لگنی
- برداشتن میومها یا پولیپهای رحمی
- لیگاتور کردن لولههای رحمی در صورت انسداد
- استفاده از داروهای تحریککننده تخمکگذاری
- درمان نازایی با آی وی اف (IVF)
- تزریق اسپرم به داخل تخمک
- استفاده از تخمک یا اسپرم اهدایی
- اهدای جنین
درمان در هر مورد بستگی به علت ناباروری، سن فرد، شرایط پزشکی و ترجیحات زوج دارد. در بسیاری موارد ترکیبی از این روشها استفاده میشود تا احتمال باروری را افزایش دهد.
آزمایشات تشخیصی جهت بررسی دلیل ناباروری ثانویه
برای بررسی علت ناباروری ثانویه، پزشکان معمولاً چندین آزمایش تشخیصی را انجام میدهند که شامل موارد زیر است:
- آزمایشات خون:
- آزمایش هورمونهای تنظیمکننده باروری مانند FSH، LH، پرولاکتین، تستوسترون، استروژن و پروژسترون
- آزمایش تیروئید (TSH، T4 آزاد)
- آزمایش قند خون برای بررسی دیابت
- آزمایش اسپرم:
- تعداد، تحرک و شکل اسپرمها
- آزمایش DNS اسپرم برای بررسی آسیبهای ژنتیکی
- سونوگرافی واژینال:
- بررسی ساختار و عملکرد رحم و تخمدانها
- بررسی وجود میوم، پولیپ یا چسبندگیها
- هیستروسالپینگوگرافی:
- تصویربرداری از مجاری رحمی و لولههای فالوپ برای بررسی انسداد
- لاپاروسکوپی:
- بررسی مستقیم لگن و اندامهای تناسلی برای تشخیص بیماریهای زمینهای
- بیوپسی رحم:
- بررسی بافت رحم برای تشخیص عفونتها یا آسیبهای بافتی
پس از انجام این آزمایشات، پزشک میتواند علت ناباروری ثانویه را مشخص و درمان نازایی مناسب را پیشنهاد کند. این روند بررسی معمولاً چند ماه زمان میبرد.
نتیجه گیری:
ناباروری ثانویه علل متنوعی دارد که ریشه در اختلالات مختلف جسمی، هورمونی و ژنتیکی میتواند داشته باشد. شناسایی و درمان علت زمینهای، نخستین گام برای بازگرداندن باروری است. در برخی موارد نیز استفاده از روشهای کمکباروری میتواند راهکار موثری باشد.
بنابراین، ارزیابی دقیق پزشکی و اتخاذ رویکرد درمانی متناسب با هر فرد، کلید اصلی بهبود این مشکل است. با تشخیص و مدیریت صحیح عوامل زمینهساز، امید به بازگشت باروری در بیشتر موارد وجود دارد.